Kategorie: Wszystkie | Dieta wątrobowa | Marskość wątroby
RSS
wtorek, 30 grudnia 2008
Marskość wątroby
Objawy wczesne:

Wczesne objawy marskości wątroby to: zaczerwienienie dłoni, czerwone plamki pojawiające się na górnej połowie ciała, hipertrofia ślinianek przyusznych, zwłóknienie ścięgien w rękach. Może wystąpić zniekształcenie palców i paznokci u rąk. Wielu pacjentów we wczesnym stadium choroby w ogóle nie ma objawów, choć tkanka wątrobowa jest stale zastępowana przez nieczynną funkcjonalnie tkankę łączną. Gdy dochodzi do znacznego upośledzenia czynności wątroby, mogą wystąpić następujące symptomy:

  • wyczerpanie;
  • zmęczenie;
  • utrata apetytu;
  • nudności;
  • osłabienie;
  • utrata masy ciała;
  • bóle brzucha;
  • ginekomastia;
  • hypogonadyzm;
  • ascites - wodobrzusze;
  • splenomegalia - powiększenie śledziony z powodu przekrwienia w wyniku nadciśnienia wrotnego;
  • asterixis - obustronne trzepotanie wyciągniętymi, grzbietowo zgiętymi dłońmi, występujące u pacjentów z encefalopatią wątrobową

Przyczyny:

Przyczyny marskości wątroby są bardzo różnorodne i mogą współwystępować u jednego pacjenta. W świecie zachodnim najbardziej powszechnymi przyczynami są przewlekłe nadużywanie alkoholu i zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B i C (HBV i HCV).

  • Choroba wątroby spowodowana alkoholem (ALD; ang. alcoholic liver disease) - alkoholowa marskość wątroby rozwija się po około 10 latach intensywnego picia u 15% alkoholików. Dzienna dawka alkoholu, która spowoduje marskość, jest różna - średnio 3-4 drinki dziennie u mężczyzn albo 2-3 u kobiet. Uszkodzenie wątroby jest wynikiem blokowania przez alkohol metabolizmu związków pokarmowych - tłuszczów, białek i węglowodanów. Należy wspomnieć, że alkohol dostarcza również pustych kalorii, co przyczynia się do otyłości, mimo wyraźnych objawów niedoboru witamin i składników mineralnych.
  • Zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B (z ewentualnym nadkażeniem wirusem typu D) - jest to jedna z najczęstszych przyczyn marskości wątroby, zwłaszcza w południowo-wschodniej Azji. Zakażenie to jest mniej powszechne w Ameryce i Europie, ze względu na lepszą dostępność szczepionki. Wirus HBV (hepatitis B virus) powoduje zapalenie wątroby, które przekształca się w marskość po upływie wielu, bo nawet kilkudziesięciu, lat. Wirus HDV (hepatitis D virus) nie powoduje zapalenia samodzielnie, ale koinfekcja tym patogenem w przypadku obecnego już zakażenia wirusem B przyspiesza postęp choroby.
  • Zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C - najczęstsza obok alkoholu przyczyna marskości i zapalenia wątroby w kręgu cywilizacji zachodniej. Zakażenie tym patogenem powoduje przewlekłe zapalenie miąższu i uszkodzenia, które po upływie wielu lat prowadzą do zwłóknienia. Wirus typu C jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ obecnie nie ma na niego szczepionki i jest stosunkowo oporny na sterylizację, tak że możliwe jest zakażenie się przez niedokładnie wyjałowione narzędzia, np. u dentysty lub w studio tatuażu.
  • Marskość z autoimmunizacji - spowodowana wytworzeniem przez organizm przeciwciał skierowanych przeciw własnej wątrobie. Konsekwencją jest uszkodzenie tego narządu, zapalenie, powstawanie blizn łącznotkankowych i zwłóknienie.
  • Choroby genetyczne - powodują uszkodzenia funkcji metabolicznych wątroby lub jej zdolności do przechowywania metali, białek, enzymów i innych cząsteczek.
    • Niedobór alfa-1 antytrypsyny
    • Hemochromatoza (patologiczna akumulacja żelaza)
    • Choroba Wilsona (patologiczna akumulacja miedzi)
    • Galaktozemia
    • Upośledzenie przechowywania glikogenu
    • Mukowiscydoza
  • Stłuszczenie wątroby - nadmierne gromadzenie tłuszczu w wątrobie powoduje jej bliznowacenie. Stłuszczenie wątroby występuje w przebiegu cukrzycy, w niedoborach białka, otyłości, chorobie wieńcowej, podczas leczenia preparatami steroidowymi.
  • Choroby powodujące zamknięcie przewodów żółciowych - w wyniku nadmiernego gromadzenia się żółci powstaje uszkodzenie wątroby
    • U niemowląt - przewody żółciowe bywają zablokowane lub nie wykształcają się wcale
    • U dorosłych najczęstszą przyczyną jest zwłóknienie przewodów żółciowych z ich zapaleniem i bliznowaceniem
    • Wtórne zwłóknienie przewodów żółciowych może wystąpić po operacji wycięcia pęcherzyka żółciowego, jeśli przypadkowo ulegną one uszkodzeniu
  • Leki lub toksyny
  • Niektóre pasożyty


Terapia:

Uszkodzenie wątroby spowodowane marskością jest nieodwracalne, właściwe leczenie może jednak zapobiec lub spowolnić postęp choroby, a także przeciwdziałać powikłaniom. Często wymagany jest ścisły monitoring terapii. Choremu zabrania się przyjmowania substancji szkodliwych dla wątroby, takich jak alkohol lub paracetamol. Zaleca się mu także zdrową dietę i ograniczenie ilości spożywanej soli, ponieważ uszkodzenie wątroby powoduje, że organizm źle wydala sód. Pożywienie dla chorych z marskością powinno zawierać małe ilości białka, by nie zwiększać obciążenia związkami azotowymi i nie spowodować ryzyka encefalopatii.

Leczenie powinno zapobiegać powikłaniom, lecząc jednocześnie chorobę, która spowodowała zwłóknienie:

  • Leczenie przyczynowe: marskość alkoholową leczy się, zabraniając pacjentom spożywania alkoholu. Marskość pozapalna podlega leczeniu preparatami przeciwwirusowymi (np. interferon), jeśli przyczyną jest wirus WZW, lub kortykosteroidami, jeśli jest nią autoimmunizacja. Marskość związana z chorobą Wilsona, w czasie której występuje patologiczna akumulacja miedzi w organach, leczona jest przez farmakologiczne usuwanie nadmiaru miedzi.
  • Zapobieganie powikłaniom:
    • diuretyki - likwidują wodobrzusze
    • antybiotyki - zapobiegają infekcjom związanym z osłabieniem bariery immunologicznej
    • środki przeczyszczające - zmniejszają ryzyko encefalopatii
    • leki przeciw nadciśnieniu (często propranolol) - zmniejszają nadciśnienie wrotne

Jeśli nie udaje się opanować powikłań a funkcjonowanie wątroby ulega dramatycznemu pogorszeniu, rozważa się przeszczep wątroby. Obecnie przeżywalność po tym zabiegu sięga 90%, zależy jednak w pewnym stopniu od zaawansowania choroby. Pacjentom po przeszczepie, aby zapobiec odrzuceniu nowej wątroby przez organizm, podaje się leki immunosupresyjne, takie jak cyklosporyna lub takrolimus.


Źródło: Wikipedia

sobota, 27 grudnia 2008
Dieta wątrobowa

Dieta, która będzie odpowiednia dla naszej wątroby powinna zawierać
w sobie produkty niskotłuszczowe.

Z produktów mlecznych były by to:
kefir, chudy jogurt, chudy twaróg i ser (max 3% tłuszczu), maślanka w ilości do pół litra dziennie. Niewskazane są mocno przyprawione sery. Zabronione także jest oczywiście picie napojów alkoholowych.

Jeśli chodzi o warzywa to dobrze jest pojadać: brokuły, marchewki, szpinak, kwaszona kapusta, rzodkiewki, cukinia, kalafior, seler, buraki, sałata zielona, wszelkie sałatki skropione sokiem z cytryny.

Dieta wątrobowa nie powinna zawierać w swoim składzie warzyw strączkowych, surowej lub gotowanej kapusty. Nie należy łączyć kapusty z cebulą, tłuszczem, tłustym mięsem czy z fasolą. Nie zdrowa jest także cebula jako taka (zarumieniona na patelni także).

Wędliny tylko najchudsze, takie jak szynka, polędwica czy drobiowe.
Wędliny takie jak: salceson, kaszanka, wszelkie pasztety, parówki odpadają. Przeważać powinny potrawy gotowane. Najzdrowszym sposobem przygotowania posiłków jest gotowanie na parze lub duszenie ew. pieczenie w folii, pergaminie. Smażenie absolutnie wykluczone.

Z mięsami podobnie jak z wędlinami. Chuda cielęcinka, jakaś dziczyzna, drób obdarty ze skóry.
A rybki też te najchudsze jak: dorsz, okoń sandacz, szczupak, pstrąg.

Jeśli chodzi o przyprawy, to nie stosuje się pieprzu, ostrej papryki, musztardy czy pikantnych sosów. Ziołowe przyprawy można stosować. Generalnie łagodne przyprawy nie są szkodliwie.

Z owoców nie można jeść: jabłek i gruszek ze skórą, śliwek, agrestu, avokado, orzechów.

Zalecane owoce to: obrane jabłka i gruszki, brzoskwinie, owoce cytrusowe, jeżyny, kiwi, truskawki, maliny, banany.

Słodycze takie jak czekolada i cukierki nie są zalecane, ale cukier już tak. Choć lepiej jest go zastępować miodem. Dopuszcza się także marmolady, galaretki.

Pieczywo można jeść w zasadzie każde, należy jedynie unikać zbyt świeżego. Nie można oczywiście przypiekać/przysmażać go na patelni. Bułki maślane są zabronione.

Unikaj również ciastek, pączków, krakersów, ptysiów itp. W diecie wątrobowej dobrze jest jeść dużo zup. Trzeba jednak cały czas pamiętać o tym by były chude. Zatem rosół owszem, ale jak najchudszy.
Podsumowując, czy nie lepiej jest szanować swoją wątrobę i racjonalnie równoważyć jedzenie zdrowsze i mniej zdrowe, niż potem trzymać ścisłą dietę?

Archiwum
Kuchnia Weganki
Leczyć czy wyleczyć?
Witaminy i Suplementy
Zdrowe odzywianie